ReGreece: Ελλάδα ξανά


Επίκουρος καθηγητής Φιλοσοφίας, ΕΚΠΑ

Αυτή η Ελλάδα μας αναλογεί, αλλά συνάμα αυτή η Ελλάδα δε μας πρέπει. Η κατάσταση και η εικόνα της δεν είναι δυνατόν να ικανοποιούν κανέναν άλλον εκτός των εχθρών της. Πλέον των δυσθεώρητων εσωτερικών προβλημάτων, οι εξωστρεφείς Έλληνες, από την επιχειρηματικότητα και τον τουρισμό έως τις επιστήμες, τις τέχνες και την πολιτική, αγωνίζονται καθημερινά να υπερκεράσουν τις δυσχέρειες που δημιουργεί στις δραστηριότητές τους το αρνητικό προφίλ της Ελλάδας. Για να υπερβούμε την δυσάρεστη πραγματικότητα χρειάζεται να ξανασυστηθούμε στην οικουμένη. H ReGreece, αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία, αναλαμβάνει μια σειρά από πρωτοβουλίες και δράσεις που αποβλέπουν στον επαναπροσδιορισμό της ελληνικής ταυτότητας και τη δημιουργία ενός διακριτού και επιτυχημένου nation brand. Αυτά είναι τα πρώτα βήματα σε μια μακρά προσπάθεια να γίνουμε Ελλάδα ξανά. Βασικοί σταθμοί στο εγχείρημά μας είναι η EXPO 2020 στο Ντουμπάι και η επέτειος των 200 χρόνων από την έναρξη της ελληνικής επανάστασης.
Η κρίση που σοβεί τα τελευταία χρόνια και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη επανέθεσαν τα βασικά ερωτήματα: τι σημαίνει να είναι κανείς Έλληνας και τι είναι η Ελλάδα; Ο επαναπροσδιορισμός τόσο της συλλογικής μας αυτοκατανόησης όσο και των τρόπων που μας αντιλαμβάνονται οι άλλοι έχει καταστεί επιτακτικός. Είναι το πρώτο βήμα αναστροφής της παρακμής. Παράλληλα, αρχίζει να συνειδητοποιείται ότι η Ελλάδα στερείται nation brand που να την διαχωρίζει από τις υπόλοιπες χώρες και να της προσδίδει θετικό πρόσημο. Το nation brand δίνει τον τόνο στις εθνικές προσπάθειες και είναι το μέσο για να ξανασυστηθούμε στην οικουμένη. Είναι η κατευθυντική ιδέα που ενώνει και συνεγείρει τις παραγωγικές δυνάμεις του έθνους ώστε να συντονίσουν τις προσπάθειές τους και να μεγιστοποιήσουν την αποτελεσματικότητά τους. Ακράδαντη πεποίθησή μας, ως ReGreece, είναι ότι οι δύο αναζητήσεις δεν είναι διακριτές, αλλά αλληλοεμπλέκονται με τρόπο αξεχώριστο, μιας και το nation brand είναι η εικόνα της ταυτότητας.
Στη διάρκεια του 20ού αιώνα και τις αρχές του 21ου επικράτησε η ανιστόρητη πεποίθηση ότι οι εθνικές ταυτότητες χωρίζουν τους ανθρώπους και αυξάνουν τις εντάσεις. Όσοι προσπάθησαν να διαγράψουν τις εθνικές ταυτότητες δεν ήθελαν να παραδεχθούν ότι αυτές εδράζονται στην παράδοση κάθε λαού, λαϊκή και λόγια. Δεν είναι απλές κατασκευές. Παρότι κάθε ταυτότητα ενέχει μια φαντασιακή διάσταση, η οποία έγκειται στον τρόπο που υιοθετούμε την παράδοση και σε όσα ενσυνείδητα προσθέτουμε σε αυτήν - είτε ως δάνεια από άλλους πολιτισμούς, είτε ως δημιουργικές ανακατασκευές, είτε ως πρωτότυπες συλλήψεις- δεν είναι δυνατόν να παραγνωρίζουμε την καρδιά της παράδοσης: αυτά που κληρονομούμε από τους προγόνους και τον τόπο που κατοικούμε.
Επιπλέον, στη συγκρότηση της ταυτότητας καθοριστικός είναι ο ρόλος των άλλων, ειδικότερα της εικόνας που έχουν για εμάς. Η αυτοεικόνα μας και ο τρόπος που παρουσιαζόμαστε στην οικουμένη συνδιαμορφώνονται από τις εικόνες και τις κρίσεις των άλλων. Αντιστοίχως, το nation brand της Ελλάδας καθορίζεται από αυτό που είμαστε, αυτό που εκπέμπουμε και κυρίως από την εικόνα που σχηματίζουν οι άλλοι για εμάς. Καμιά χώρα δε μπορεί να δημιουργήσει ένα επιτυχημένο αφήγημα (success story) δίχως ουσιαστικό, συγκροτημένο, εμπνευσμένο και θετικό nation brand, το οποίο δείχνει την κατεύθυνση και αποτελεί τον οδηγό κάθε δημιουργικής προσπάθειας.
Το κάλλος είναι το υπερβατικό ιδανικό που μπορεί να ενώσει τους Έλληνες απανταχού Γης, να επαναπροσδιορίσει την ταυτότητα μας, να αποτελέσει το nation brand, να γίνει η απαρχή της αλλαγής που όλοι επιθυμούμε, να μας καταστήσει Ελλάδα ξανά.
Για να γίνουμε Ελλάδα ξανά χρειαζόμαστε μια ταυτότητα που να υπερβαίνει, χωρίς να παραβλέπει ή να ισοπεδώνει, τις διαφορές μας ως επιμέρους άτομα και σύνολα. Είμαστε πεπεισμένοι ότι μπορούμε να συμφωνήσουμε, ως ελάχιστη βάση, στην έννοια, την αξία, το ιδανικό που θα μας εμπνεύσει και θα μας ενώσει ως έθνος, πέρα από τις όποιες προσωπικές και συλλογικές μας αναφορές. Επιδιώκουμε, ως ReGreece, μια νέα εθνική συμφωνία, μια νέα αρχή, ώστε να καταφέρει η Ελλάδα να ξεπεράσει το δυστοπικό παρόν της και να ανοιχθεί θαρραλέα στο μέλλον.
Θεωρούμε ότι η συγκροτητική ιδέα, το ιδανικό που συνιστά τον πυρήνα της ελληνικής ταυτότητας και μπορεί να αποτελέσει το nation brand της Ελλάδας, είναι το κάλλος. Ο ελληνισμός, από τις απαρχές του μέχρι και σήμερα, συνέχεται και εμφορείται από μια και μόνη αξία, ένα ιδανικό: το κάλλος, ως καθαυτό ωραίο και αισθητική του τρόπου, της συμπεριφοράς. Είναι το μόνο αίτημα από το οποίο ο ελληνισμός δεν παραιτήθηκε ποτέ, σε όλη την ιστορική του διαδρομή. Είναι το κοινό υπόστρωμα που συνέχει την ελληνική αρχαιότητα με το βυζαντινό χριστιανισμό και το νέο ελληνισμό. Κανένα άλλο έθνος, κανένας άλλος πολιτισμός, κανένας άλλος τόπος δε μπορεί να εκφράσει το όλον κάλλος με την ίδια συνέπεια. Κάλλος είναι ο ελληνικός πολιτισμός, σε όλες τις ιστορικές εκδοχές του∙ κάλλος είναι το ελλαδικό τοπίο. Αποτελεί την κατεξοχήν ελληνική αξία, αυτή που αρμόζει να προβάλλουμε στην ανθρωπότητα, τόσο ως καθαυτό ωραίο όσο και ως αισθητική του τρόπου.
Το ελληνικό τοπίο είναι κάλλος: αναλογία, μορφή, χάρη και φως. Το κάλλος δεν υπάρχει δίχως φως, καθώς το φως επιτρέπει στο κάλλος να διαχέεται και να γίνεται αντιληπτό. Και το φως της Ελλάδας είναι απαράμιλλο. Η ελληνική τέχνη ύμνησε το φυσικό κάλλος. Αλλά ο ελληνικός πολιτισμός προχώρησε πέρα από την αναπαράσταση. Ίδιον της ελληνικής ταυτότητας έγινε και η αισθητική του τρόπου. Το ωραίο και το αγαθό ενώθηκαν σε μια πρωτόφαντη και ακατάλυτη ενότητα. Από τις άπειρες εκδοχές της ανθρώπινης δράσης άριστη θεωρήθηκε εκείνη στην οποία συνδυάζονται το αγαθό με το ωραίο. Ο ανθρωπισμός είναι στην πραγματικότητα η κοινωνία του αγαθού και του ωραίου. Αυτό ανέκαθεν επιδίωξε ο ανθρωποκεντρικός ελληνικός πολιτισμός, ο πολιτισμός του μέτρου και της αρμονίας, που ποτέ δεν απεμπόλησε τον άνθρωπο για να υπηρετήσει άλλα ιδανικά.
Η διαρκής και ολιστική επιδίωξη του κάλλους μπορεί να μας ενώσει ως Έλληνες και να αλλάξει άρδην την εικόνα μας στους άλλους. Ανακαλέστε στο μυαλό σας την εικόνα των ηλικιωμένων γυναικών της Λέσβου που φρόντισαν το προσφυγόπουλο. Πόσο κάλλος, ως καθαυτό ωραίο και αισθητική του τρόπου, έφερε αυτή η εικόνα. Πόσο μίλησε στην ψυχή του Έλληνα, πόσο τον έκανε καλύτερο ως άνθρωπο και πολίτη. Και πόσο καταλυτικά επέδρασε στη διεθνή κοινή γνώμη ώστε να βελτιωθεί η εντύπωσή μας στους άλλους. Η Ελλάδα έχει ανάγκη να δημιουργήσει και να εκπέμψει ανάλογες εμφατικές εικόνες, οι οποίες θα μας επαναπροσδιορίσουν ατομικά και συλλογικά, θα μας εξελίξουν ως ανθρώπους και κοινωνία, θα αποτελέσουν το σήμα κατατεθέν μας στην υφήλιο. Εικόνες που θα καταστήσουν την Ελλάδα τόπο που ο καθένας θα θέλει να επισκεφθεί, έστω και μια φορά, για να μεταλάβει του κάλλους. 
Το κάλλος είναι αναβιβαστικό σε όλα τα επίπεδα του βίου, ατομικού και δημοσίου. Αποτελεί απάντηση στα προβλήματα της ελληνικής πραγματικότητας, επειδή βασική αιτία τους είναι η έλλειψη αισθητικής. Στις δημόσιες υπηρεσίες, τους δημόσιους χώρους, τις ιδιωτικές περιουσίες μας, την εμφάνισή μας, τη συμπεριφορά μας ως ιδιώτες και πολίτες, τον τρόπο δράσης των πολιτικών, η σταθερή επιδίωξη του κάλλους αρκεί να προκαλέσει μια επανάσταση, να γίνει η αλλαγή που προσδοκούμε. Αν προσπαθούμε διαρκώς και συνειδητά να δημιουργούμε το ωραίο γύρω μας, αν ο λόγος μας και οι συμπεριφορές μας γεννούν ομορφιά, όλα μεταμορφώνονται∙ ο κόσμος αλλάζει.
Επιπροσθέτως, το κάλλος μπορεί να αποτελέσει εφαλτήριο ανάπτυξης. Αν οι παραγωγικές μας προσπάθειες σε όλους τους κλάδους της οικονομίας -από τον τουρισμό έως τη βιομηχανία- εμφορούνται από το κάλλος, είναι εφικτό να αναβαθμίσουμε τα προϊόντα και τις υπηρεσίες μας προκειμένου η χώρα μας να αποκτήσει δυναμική αυτοδύναμης ανάπτυξης. Να εκπέμψει δηλαδή η Ελλάδα ένα διακριτό στίγμα και να κατοχυρώσει το δικό της πεδίο στην παγκόσμια αγορά. Όπως η Ιαπωνία έχει αναδείξει την τεχνολογία και η Γερμανία την ποιότητα ως nation brand, με απόλυτα ευεργετικά αποτελέσματα, έτσι και η Ελλάδα χρειάζεται το αντίστοιχο για να επιχειρηθεί το καθοριστικό βήμα εξόδου από την κρίση.
Η Ελλάδα μπορεί να ξανασυστηθεί στην οικουμένη ως ο τόπος του κάλλους. Το κάλλος, ως nation brand, δεν αφορά καμιά άλλη χώρα και καμιά άλλη χώρα δε μπορεί να το οικειοποιηθεί. Η ανθρωπότητα αποζητά το κάλλος, επειδή τόσο το καθαυτό ωραίο όσο και η αισθητική του τρόπου απουσιάζουν από το σύγχρονο κόσμο, ο οποίος έχει κατακλυσθεί από το γκρίζο. Έχουμε μια ευκαιρία να ανταποκριθούμε στο αίτημα της εποχής και να προσφέρουμε το κάλλος απλόχερα στην οικουμένη. Το κάλλος είναι το υπερβατικό ιδανικό που μπορεί να ενώσει τους Έλληνες απανταχού Γης, να επαναπροσδιορίσει την ταυτότητα μας, να αποτελέσει το nation brand, να γίνει η απαρχή της αλλαγής που όλοι επιθυμούμε, να μας καταστήσει Ελλάδα ξανά. Δεν μας πρέπει αυτή η Ελλάδα γιατί, όπως έγραψε ο Καβάφης, «ανελλήνιστοι δεν είμεθα, θαρρώ».

*Ο Γιώργος Στείρης είναι αντιπρόεδρος της ReGreece.
http://www.huffingtonpost.gr/greece

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Λάκης Λαζόπουλος: Το κλάμα της γάτας

Το Στρατόπεδο Μέγας Αλέξανδρος, στους Αμπελόκηπους. Δείτε πως είναι σήμερα...

Έγκλημα χωρίς τιμωρία! Βομβάρδισαν με χημικά την Ιντλίμπ – Σκότωσαν γυναίκες και παιδιά - Φόβοι για 100 νεκρούς