Χρειαζόμαστε σχολικές βιβλιοθήκες;...

του Νικου Σαραντακου

Χρειαζόμαστε σχολικές βιβλιοθήκες ή μήπως είναι δαπανηρή πολυτέλεια για μια σχεδόν χρεοκοπημένη χώρα; Δεν είμαι το κατάλληλο πρόσωπο για να απαντήσω σ’ αυτή την ερώτηση, γιατί δεν είμαι αμερόληπτος: τις βιβλιοθήκες τις υπεραγαπώ, έχω περάσει ώρες και ώρες σε δημόσιες βιβλιοθήκες, και η προσωπική μου ιδέα για τον Παράδεισο είναι μια αχανής βιβλιοθήκη φορτωμένη παλιά και καινούργια βιβλία. Αναγνωρίζω όμως ότι αυτό είναι δική μου πετριά, οπότε δεν θα απαντήσω στο ερώτημα που έβαλα στον τίτλο.

Σχολικές βιβλιοθήκες πάντως έχουμε -φτιάχτηκαν με χρηματοδότηση από το Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης την προηγούμενη δεκαετία. Στην αρχή το σχέδιο ήταν πολύ φιλόδοξο, πρόβλεπε 3500 βιβλιοθήκες με βιβλία αξίας 200 εκατομμυρίων ευρώ. Τελικά τα χρήματα φαγ… δεν υπολογίστηκαν σωστά, οπότε φτιάχτηκαν κάπου 750 βιβλιοθήκες, που οι περισσότερες είναι εφοδιασμένες με κάμποσες χιλιάδες βιβλία η καθεμία, που λειτουργούν όλη την ώρα που λειτουργεί το σχολείο, και με έναν καθηγητή υπεύθυνο, ο οποίος απασχολείται αποκλειστικά με τη βιβλιοθήκη -ή μάλλον αυτό ίσχυε έως τις 31 Αυγούστου, και εδώ είναι ο κόμπος, διότι το Υπουργείο δεν ανανέωσε τη διετή θητεία των υπεύθυνων και σαφώς θέλει να καταργήσει τον θεσμό, αφήνει δε τη λειτουργία των βιβλιοθηκών στην ευθύνη του κάθε διευθυντή σχολικής μονάδας. Ολοφάνερα, επειδή κι οι διευθυντές δεν είναι υπεράνθρωποι, κάποιες βιβλιοθήκες θα λειτουργούν εκ των ενόντων, ανοίγοντας ίσως μια φορά την εβδομάδα ή 1-2 ώρες κάθε μέρα ανάλογα με το αν έχει όρεξη ο καθηγητής που έχει κενό εκείνες τις ώρες, χωρίς υπεύθυνον, χωρίς να αξιοποιείται η ηλεκτρονική υποδομή, που υπάρχει κι έχει πληρωθεί. Κάποιες άλλες, οι περισσότερες προβλέπω, απλώς θα κλείσουν.

Σε πολλά σχολεία, ιδίως στην επαρχία, η σχολική βιβλιοθήκη είχε μεταβληθεί σε στέκι για πολλά παιδιά, στα διαλείμματα ή στις κενές ώρες, ενώ είχε βοηθήσει να απελευθερωθεί η δημιουργικότητα των παιδιών, με εφημερίδες, ιστολόγια (όπως εδώ από την Ελευσίνα) κτλ. Θα μου πείτε, αυτά είναι περιττά στο νέο, φτηνό σχολείο -εδώ διδακτικά βιβλία επέλεξαν να μην έχουν έτοιμα, βιβλιοθήκες γυρεύουμε;

Ένας φίλος του ιστολογίου, που υπηρετεί φιλόλογος στην επαρχία και χρησιμοποιούσε εντατικά τη σχολική βιβλιοθήκη και στο μάθημά του και για προσωπική του μόρφωση, μού έστειλε το εξής σημείωμα, για την “πολυτέλεια” των σχολικών βιβλιοθηκών:

Θα ήταν στοιχειωδώς έντιμο να αιτιολογηθεί το κλείσιμο των σχολικών βιβλιοθηκών με τον ισχυρισμό ότι είναι πολυτέλεια η αποκλειστική διάθεση ενός εκπαιδευτικού για τη λειτουργία τους. Όμως, οι αντιφάσεις είναι τέτοιες και δείχνουν τουλάχιστον άγνοια για τη σημασία και το ρόλο της σχολικής βιβλιοθήκης, περιφρόνηση για τους μαθητές και τους όσους εκπαιδευτικούς τις εντάξαν στην εκπαιδευτική διαδικασία. Την ίδια στιγμή που απαγορεύεται η πρόσβαση στον εξοπλισμό και στα βιβλία που φιλοξενούνται στις σχολικές βιβλιοθήκες, γίνονται διακηρύξεις για το «νέο σχολείο». Για ερευνητικές εργασίες και «διερευνητική προσέγγιση» και «συνεργατική μάθηση», τέτοια γράφονται στην «Καινοτομία των ερευνητικών εργασιών στο Λύκειο». Για «εξοικείωση με λεξικά» και «αξιοποίηση των ηλεκτρονικών εργαλείων που περιλαμβάνονται στο Ψηφιακό σχολείο», τέτοια γράφονται στα νέα Προγράμματα Σπουδών για την Α΄ Λυκείου.

Η αλήθεια είναι πως οι σχολικές βιβλιοθήκες, αφού στήθηκαν με την απορρόφηση χρημάτων και από το προηγούμενα ευρωπαϊκά κονδύλια, αφέθηκαν στην τύχη τους. Ένα σύντομο ιστορικό μπορείτε να δείτε εδώ. Η κατάληξη μοιάζει αναμενόμενη, άσχετα με την οικονομική συγκυρία.

Το έγγραφο του υπουργείου ζητά «τα βιβλία και ολόκληρη η υλικοτεχνική υποδομή των σχολικών βιβλιοθηκών να παραμείνουν ως έχουν μέχρι την υπογραφή του νόμου για την αναδιάρθρωση της διοίκησης της εκπαίδευσης» και «να παραδοθούν τα κλειδιά της κάθε σχολικής βιβλιοθήκης…». Δεν ζητάει «να εκβληθώσι πάραυτα εκ των σχολείων και καώσι τα συμφώνως προς τους νόμους εκείνους συνταχθέντα και σήμερον εν χρήσει υπάρχοντα αναγνωστικά βιβλία ως έργα ψευδούς και κακοβούλου προθέσεως»

Θα ήταν στοιχειωδώς έντιμο να ειπωθεί ότι είναι πολυτέλεια οι βιβλιοθήκες στα σχολεία…

Υστερόγραφο: Η φράση “να εκβληθώσι πάραυτα εκ των σχολείων και καώσι τα συμφώνως προς τους νόμους εκείνους συνταχθέντα και σήμερον εν χρήσει υπάρχοντα αναγνωστικά βιβλία ως έργα ψευδούς και κακοβούλου προθέσεως” είναι παρμένη από την εισήγηση της “Επιτροπείας” που συγκροτήθηκε τον Νοέμβριο του 1920 και αποφάσισε να καούν τα διδακτικά βιβλία της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του 1917: το αλφαβητάρι με τον ήλιο, τα Ψηλά βουνά κτλ.)

ΠΗΓΗ: www.sarantakos.wordpress.com